Zaburzenia SI

Integracja sensoryczna oznacza uporządkowaną, właściwą organizację bodźców sensorycznych, które organizm odbiera przez systemy zmysłowe (receptory). Nadrzędna struktura układu nerwowego (mózg) rozpoznaje napływające bodźce, interpretuje je i na bazie zebranych dotychczas doświadczeń pozwala na wyzwolenie adekwatnej reakcji określanej jako reakcja adaptacyjna. Wspomniane systemy zmysłowe odgrywające bardzo ważną rolę w procesach integracji sensorycznej, są to: dotyk, wzrok, słuch, równowaga oraz kinestezja (poczucie ruchu w przestrzeni).

Rozwój procesów integracji sensorycznej u dziecka zaczyna się w życiu płodowym, następuje wtedy kształtowanie się systemów zmysłowych (układ przedsionkowy, proprioceptywny i dotykowy). Kolejno następujące po sobie stadia rozwoju umiejętności i doskonalenia owych pozostałych systemów zmysłowych trwają do około 8 roku życia.

Przyczyn zaburzeń sensorycznych u dzieci może być bardzo wiele. Powodów nieprawidłowości można doszukiwać się już na etapie rozwoju prenatalnego.

Zaburzenia SI mogą być rezultatem:

predyspozycji genetycznych,
działania substancji toksycznych
szkodliwych podczas ciąży (przewlekłe przyjmowanie niektórych leków, palenie tytoniu, spożywanie alkoholu, narkotyków,
choroby zakaźne matki, ciąże mnogie),
komplikacji podczas porodu (poród z użyciem próżnociągu położniczego, niedotlenienie, przedwczesny poród).

W późniejszym okresie rozwoju dziecka (po urodzeniu), często mówi się także o niekorzystnym wpływie długich pobytów w szpitalu, czynnikach środowiskowych, uwarunkowaniach kulturowych czy mocno ograniczonych interakcjach z rówieśnikami. Podaje się, że aktualnie problem zaburzeń SI może dotyczyć nawet 20% dzieci.

3 kategorie zaburzeń sensorycznych, wyjściowym punktem są zaburzenia przetwarzania sensorycznego. W ich obszarze wyodrębnia się

Zaburzenia modulacji sensorycznej

Nadwrażliwość, podwrażliwość oraz poszukiwanie stymulacji sensorycznej.

Zaburzenia ruchowe

Najczęściej oznaczają problemy z planowaniem ruchu (dyspraksja).

Zaburzenia różnicowania sensorycznego

Są to problemy napotykane przez dzieci w sytuacji konieczności zróżnicowania napływających bodźców sensorycznych.

Podstawowe objawy zaburzeń integracji sensorycznej, to:

wzmożona lub obniżona wrażliwość na bodźce,
zaburzenia mowy,
niską samoocenę,
nadaktywność,
znacznie obniżoną aktywność,
problemy ze skupieniem, koncentracją uwagi,
nadpobudliwość emocjonalną,
osłabioną koordynację wzrokowo–ruchową,
niezgrabność ruchową,
trudności w rozróżnianiu stron, poczuciu kierunku,
zaburzenia interakcji z innymi dziećmi,
problematyczne pisanie, rysowanie oraz czytanie,
trudności w czynnościach samoobsługowych, codziennych.

Ostateczne potwierdzenie wymaga badania i diagnozy SI. Pozwala to właściwie ukierunkować właściwą terapię sensoryczna

Zaburzenia sensoryczne mogą występować zarówno u niemowląt, dzieci jak i u dorosłych. Odpowiednio podjęte działania pozwalają na systematyczne wyrównywanie deficytów. Sensoryka jest wtedy bardzo ważna.

Warto zapamiętać, że zaburzenia integracji sensorycznej to nie autyzm – pewne problemy, deficyty SI u dzieci mogą towarzyszyć temu zaburzeniu, ale nie definiują go. Jest to zaburzenie funkcjonowania pewnych obszarów mózgu.